:: ::

Dysleksja   Dyskalkulia   Terminologia   Objawy   Diagnoza   Przyczyny   Terapia   Dyktanda   Rodzice   Literatura    Internet
   
Diagnoza dysleksji

Podstawą działań związanych z przezwyciężaniem trudności szkolnych dziecka jest wczesna diagnoza postawiona przez nauczyciela, świadomego problemów, z jakimi na etapie nauczania początkowego spotykają się dzieci dyslektyczne.

W Polsce obowiązkiem szkolnym objęte są wszystkie dzieci siedmioletnie danego rocznika. Istniejąca w dacie urodzenia różnica (między 1 stycznia a 31 grudnia) nie jest bez znaczenia dla osiągnięcia dojrzałości szkolnej i powodzenia w nauce.

Osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju psychofizycznego, który pozwoli mu sprostać obowiązkom szkolnym, jest wynikiem jego osobistych doświadczeń zdobytych w okresie przedszkolnym. Okresem przygotowawczym do podjęcia nauki szkolnej jest tzw. "zerówka", w której całokształt oddziaływań dydaktyczno-wychowawczych ukierunkowany jest na wszechstronną stymulację rozwoju dziecka i przygotowanie go do roli ucznia. Nauczyciele jednak muszą zdawać sobie sprawę, że w klasie mogą się znaleźć dzieci, które nigdy nie chodziły do przedszkola, a nawet do tzw. "zerówki". i że one również mogą być dziećmi potencjalnego ryzyka dysleksji.

Rodzice nie zawsze zdają sobie sprawę, że harmonijny rozwój dziecka jest podstawą jego sukcesów szkolnych. Zdarza się, że wybitnemu rozwojowi intelektualnemu nie towarzyszy dojrzałość emocjonalno-społeczna. W większości przypadków rodzice znacznie większą wagę przywiązują do rozwoju zdolności umysłowych dziecka niż do prezentowanych przez nie cech osobowościowych, kontaktów z rówieśnikami i dorosłymi. Z doświadczeń specjalistów wynika, że brak dojrzałości emocjonalno-społecznej jest bardzo istotnym czynnikiem warunkującym powodzenia szkolne dziecka, a jednocześnie najczęściej niedocenianym przez rodziców.

Dzieci rozpoczynające naukę szkolną wkraczają w nowy jakościowo okres swej aktywności życiowej. Tak jak w wieku przedszkolnym wyrażała się ona w zabawie, tak w wieku szkolnym będzie skoncentrowana na nauce. W okresie bezpośrednio poprzedzającym rozpoczęcie nauki rodzice i dzieci przeżywają stan podekscytowania i nastawienia na sukcesy. Są jednak dzieci, które - mimo że żyją w odpowiednich pod względem wychowawczym warunkach i mają dobre możliwości intelektualne - już od pierwszych dni nauki szkolnej doświadczają trudności z nauką czytania i pisania. Część z nich po kilku miesiącach przestaje lubić szkołę i chodzi do niej niechętnie. Jest to reakcja na różnego rodzaju trudności i niepowodzenia, będące wynikiem różnych przyczyn, tkwiących w samym dziecku lub w jego środowisku domowym, szkolnym, rówieśniczym.

Podstawowym zadaniem szkoły w okresie nauczania początkowego jest doprowadzenie do opanowania przez dziecko umiejętności czytania i pisania w takim stopniu, aby umożliwiały one dalszą naukę i przyniosły sukcesy szkolne. Warto wiedzieć, że funkcje psychiczne leżące u podstaw czytania i pisania rozwijają się w określonym tempie i rytmie, a więc możliwości uczenia się nie są jednakowe u wszystkich dzieci. W odniesieniu do grupy uczniów, którym opanowanie tych umiejętności sprawia szczególne trudności, należy podjąć specjalne działania profilaktyczne.

Podstawą działań związanych z przezwyciężaniem trudności szkolnych dziecka jest wczesna diagnoza postawiona przez nauczyciela, świadomego problemów, z jakimi na etapie nauczania początkowego spotykają się dzieci dyslektyczne oraz posiadające umiejętność rozpoznawania objawów (manifestacji) tych trudności.

Pierwszym etapem tej diagnozy jest obserwacja ucznia, mająca na celu rozpoznawanie zaburzeń w czytaniu i pisaniu. Symptomatologia zaburzeń jest dokładnie omawiana w wielu opracowaniach zajmujących się problemem dysleksji. Przypomnijmy jednak w tym miejscu, że objawy specyficznych trudności w nauce czytania zależą od rodzaju zaburzonych funkcji, jak również od głębokości deficytu każdej z nich. W różnych klasach, na różnych etapach nauczania zmienia się rola poszczególnych funkcji. We wstępnym etapie nauczania początkowego ujawniaja się trudności głównie u dzieci z obniżoną sprawnością analizatora wzrokowego i kinestetyczno-ruchowego (trudności w rozpoznawaniu liter i odwzorowywaniu ich kształtu). W dalszym toku nauki ujawniają się kłopoty związane z obniżaniem sprawności w zakresie analizatora słuchowego.

Drugi etap to profesjonalna diagnoza prowadzona w poradni psychologiczno-pedagogicznej przez pedagoga i psychologa, uzupełniana niekiedy konsultacją logopedy, psychiatry czy neuropsychiatry dziecięcego. Postępowanie diagnostyczne musi więc być zespołowe i kilkuetapowe, jako wynik ścisłego współdziałania nauczyciela, pedagoga, psychologa, a czasem i lekarza, przy stałym kontakcie z rodzicami. Istotne jest nie tylko ustalenie rodzaju i stopnia głębokości zaburzenia, ale także wskazanie mocnych stron dziecka. Pozwoli to ustalić możliwe sposoby kompensowania braków rozwojowych i uczenia się o charakterze zindywidualizowanym. W przypadku dzieci z bardziej nasilonymi trudnościami należy włączyć takiego ucznia do zespołu korekcyjno-kompensacyjnego, prowadzonego w szkole przez nauczyciela-terapeutę przygotowanego do prowadzenia takich ćwiczeń (potocznie nazywanych reedukacją). Praca korekcyjno-kompensacyjna powinna być traktowana również jako uzupełnienie i pogłębienie powyższych diagnoz.

Wojciech Brejnak, Teresa Opolska, Romuald Ponczek
O dysleksji czyli specyficznych trudnościach w nauce
Biblioteczka Reformy, Zeszyt 18, MEN, Warszawa, grudzień 1999.

< < < POWRÓT > > >